Lê Quang Trường*

Phan Bội Châu (1867-1940), nhà hoạt động cách mạng, một tác gia văn học và là nhà nghiên cứu văn hoá của Việt Nam thời cận hiện đại. Vì vậy nhiều bài viết trong nước và ngoài nước nghiên cứu về Phan Bội Châu với tư cách là nhà hoạt động cách mạng, nhà tư tưởng, hay một tác gia văn học và nhà nghiên cứu văn hóa. Trong nước, có thể kể đến những công trình bài viết của các giáo sư, nhà nghiên cứu Chương Thâu, Trần Nghĩa, Ngô Anh Minh, Tôn Quang Phiệt, Đặng Thái Mai, Trần Huy Liệu,…Ở nước ngoài, riêng với các học giả Trung Quốc cũng có một số bài nghiên cứu tìm hiểu về Phan Bội Châu. Bài viết này bước đầu giới thiệu tổng quan những công trình tiêu biểu của học giới Trung Quốc hiện đại từ nhiều góc nhìn trên nhiều phương diện để nghiên cứu về Phan Bội Châu, nhằm cung cấp thêm tư liệu tham khảo cho những ai quan tâm.

Hồ Khánh Vân

  1. Địa vị đặc biệt của nữ giới Việt Nam trong xã hội nông nghiệp truyền thống

Trong nhiều tài liệu, người nước ngoài, bao gồm cả các học giả, thường đưa ra nhận định nữ giới Việt Nam có địa vị đặc biệt, khác lạ so với các nước trong khu vực châu Á, có thể tạm gọi là trạng thái lưỡng vị (double-position).

Dương Ngọc Dũng

Năm 1991, lần đầu tiên tôi có cơ hội tiếp xúc với ngành Việt Nam học khi đảm nhiệm công tác phiên dịch trong Hội nghị “Tìm hiểu viễn cảnh lịch sử Việt Nam” được tổ chức tại Văn phòng 2 Bộ Đại học. Trong số bốn mươi giáo sư Mỹ, có sự hiện diện của Keith Taylor, một nhà sử học nổi tiếng chuyên về lịch sử Việt Nam, tác giả của Sự khai sinh nước Việt (The Birth of Vietnam).

Đoàn Lê Giang

Việc nghiên cứu về Việt Nam ở Nhật Bản khá sớm, từ đầu thập niên 1930 đã có rải rác một số công trình. Đến thập niên 1940 thì số bài viết, sách du ký, sách dịch và nghiên cứu về Việt Nam tăng lên nhiều. Trong bối cảnh ấy, văn học Việt Nam cũng được nghiên cứu, giới thiệu và dịch thuật ở Nhật Bản với số lượng khá phong phú. Từ đầu thập niên 1960 đến nay, văn học Việt Nam được dịch, nghiên cứu, giới thiệu ở Nhật Bản với số lượng lớn và có hệ thống, đưa Nhật Bản trở thành một trong những quốc gia nghiên cứu văn học Việt Nam hàng đầu trên thế giới.

Tác giả: Đào Tiến Thi

Như chúng ta biết, chữ Quốc ngữ ra đời từ thế kỷ XVII. Ban đầu nó chỉ dùng để truyền đạo trong nhà thờ Thiên chúa giáo, mãi về sau, khoảng gần 30 năm cuối thế kỷ XIX, nó được một số nhà văn Nam Kỳ dùng để viết truyện. Nhưng trong gần 30 năm đó, chữ Quốc ngữ cũng hầu như chỉ sử dụng trong phạm vi Nam Kỳ, không ảnh hưởng ra toàn quốc. Ngoài việc do Nam Kỳ còn là một vùng dân cư thưa thớt, văn hoá chưa có bề dày, thì theo chúng tôi, có nguyên nhân quan trọng hơn: giới trí thức cả nước nói chung chưa có ý thức cải cách xã hội nên chưa nghĩ đến công cụ này.

Đinh Khắc Thuân

Ye Shao Fei

Vào những năm đầu thế kỷ XXI, việc nghiên cứu Hán Nôm của Việt Nam tại Trung Quốc phát triển rất mạnh, tập trung chủ yếu ở hai lĩnh vực là nghiên cứu lịch sử và văn hiến. Nhiều đề tài, công trình nghiên cứu được xuất bản, tạp chí, tập san chuyên về nghiên cứu Hán Nôm Việt Nam cũng xuất hiện ngày một nhiều.

Như Huy dịch

Vài lời người dịch:
Imagined Communities là một cuốn sách vô cùng quan trọng của Benedict Anderson. Trong nghiên cứu về chính trị học, xã hội học, nó có vai trò mở đường khi trọng tâm nghiên cứu của nó chính là về nguồn gốc và sự bành trướng của cái gọi là chủ nghĩa quốc gia/dân tộc. Trong cuốn sách, Benedict Anderson đã chứng minh rõ, khái niệm về quốc gia/dân tộc, tức một khái niệm mà theo ông “đã tạo điều kiện cho việc, trên hai thế kỷ qua, bao nhiêu triệu người sẵn sàng giết và sẵn sàng bị giết “, không phải là môt khái niệm có tính cố hữu, mà là một “tạo vật văn hóa”, có nguồn gốc từ sự mất dần đặc quyền được tiếp cận với các ngôn ngữ kinh thánh (ví dụ tiếng latin), các phong trào nhằm xóa bỏ ý tưởng về thần quyền và vương quyền, cũng như sự xuất hiện của các tờ báo in dưới hệ thống của chủ nghĩa tư bản. Có nghĩa là, theo ông, cái gọi là quốc gia/dân tộc, không phải là điều gì có sẵn và có tính thực hữu, mà chỉ là một sự tưởng tượng- hay dùng thuật ngữ của ông: “ một cộng đồng được tưởng tượng mà ra”.

Nguyễn Cảnh Bình

Có thể nói, ở hai ông Nguyễn Trường Tộ và Fukuzawa Yukichi (Phúc-Trạch Dụ-Cát). Có rất nhiều sự tương đồng về thời đại, về đất nước, về tình hình thế giới bởi cả hai sống cùng trong một giai đoạn lịch sử. Từ thực tế trên, việc so sánh hai nhân vật lịch sử này, đồng thời cũng là những nhà tư tưởng về cải cách, mở cửa có thể mang lại cho chúng ta nhiều điều thú vị.