In bài này
Lịch sử - Xã hội Việt Nam
Lượt xem: 242

Nguyễn Thị Mỹ Hạnh*

  1. Đặt vấn đề

Nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX là giai đoạn lịch sử có nhiều biến động quan trọng trong diễn trình phát triển của Việt Nam và Đài Loan, đánh dấu sự chuyển mình rõ nét trên mọi phương diện của đời sống xã hội. Một mặt, đây là thời kì chứng kiến sự chuyển nhượng từng bước và đi đến từ bỏ hoàn toàn vai trò “bảo hộ”, “tôn chủ” lâu đời của nhà Thanh đối với Việt Nam, Đài Loan cho thế lực thứ ba là thực dân Pháp (đối với Việt Nam) và đế quốc Nhật (đối với Đài Loan), từ đây, cả Việt Nam và Đài Loan đều rơi vào tay thực dân, đế quốc, trở thành nước thuộc địa hay bán thuộc địa; mặt khác đây cũng là thời kì sôi động diễn ra các phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dân hai nước: từ chỗ chỉ đấu tranh vũ trang cuối thế kỷ XIX sang kết hợp với các phong trào đấu tranh chính trị và văn hóa sôi nổi mang đậm màu sắc dân chủ tư sản trong buổi đầu thế kỷ XX.

Đặc biệt, không những chuyển mình trên phương diện chính trị, quân sự của cả Việt Nam và Đài Loan trong giai đoạn này đều ghi dấu quá trình tiếp giao văn hóa giữa cái cũ và cái mới, cụ thể là giữa văn hóa Nho giáo mang đậm dấu ấn Trung Hoa vốn tồn tại từ lâu đời lẫn văn hóa thực dân, đế quốc mới được truyền nhập vào. Tất nhiên, hàm lượng văn hóa mới - cũ ở Việt Nam và Đài Loan thời kì này là không giống nhau do sự khác biệt trong đối tượng tác động cũng như đặc thù của mỗi bên, song những dấu ấn của quá trình tiếp biến, quyện nhập văn hóa thời bấy giờ đã thực sự trở thành mạch ngầm chảy mãi trong đời sống xã hội Việt Nam và Đài Loan đương đại.

*     Tiến sĩ, Đại học Sư phạm Hà Nội.

Việt Nam - Đài Loan cuối thế kỷ xix - đầu thế kỷ xx: một vài điểm tham chiếu

____________________________________________________________

Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ IV với chủ đề Những vấn đề giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam trong thế giới ngày nay
NXB: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 (từ  trang 1246 đến trang 1254)