Phạm Thị Thu Hà*

 Nguyễn Quang Huy**

  1. Giới thiệu

Sau Thế chiến thứ nhất, giới công thương người Việt bắt đầu bành trướng các hoạt động kinh doanh và đầu tư. Hoạt động kinh tế của báo chí[1] lúc ấy đã bắt đầu phát triển, và giới doanh nghiệp đã biết sử dụng kênh thông tin này để khuếch trương hoạt động - khác hẳn với tình hình phôi thai của báo chí nửa sau thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, khi mà báo chí chưa có mục quảng cáo, và số lượng độc giả cũng còn rất ít ỏi” (Trần Hữu Quang, 2006, tr.205-206).

Ngoài những tờ báo chuyên thông tin về kinh tế chuyên biệt[2], tờ báo thông tin tổng quát như Nam Phong cũng bắt đầu chú ý đăng tải nhiều hơn các tin tức, bài vở về kinh tế. Tận dụng lợi thế này, 38 bài về vấn đề kinh tế đăng trên Nam Phong tạp chí là đã đánh động vào ý thức, quan điểm của thế hệ sĩ phu yêu nước cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX và tri thức tiến bộ rằng: “Làm sao nâng cao dân trí, tiếp nhận kiến thức khoa học - kỹ thuật, mở mang kinh tế và xã hội, để từ đó người dân Việt Nam có cơ tự lập đứng lên chống lại ngoại bang” (Sơn Nam, 1971, tr.97). Đây là một nhiệm vụ lịch sử hết sức cấp bách và vô cùng khó khăn khi mà: tư bản Pháp ráo riết, tích cực vơ vét tài nguyên thiên nhiên, bóc lột sức lao động với giá nhân công rẻ mạt làm lợi cho chính quốc và phục vụ công cuộc cai trị; chính phủ bảo hộ sự thật đã không bao giờ chuyên tâm đến việc định hướng cho hoạt động kinh tế của Việt Nam; nền kinh tế nông nghiệp trước đó đã lạc hậu với trình độ dân trí, tư duy kinh tế thấp.

*     Thạc sĩ, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng.

**   Tiến sĩ, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng.

[1]     Ở Hà Nội, tờ báo kinh tế đầu tiên là một tờ bằng tiếng Pháp, ra năm 1883, tờ Le Bulletin du Comité d’études agricoles, industrielles et commerciales de l’Annam et du Tokin (Bản tin của Ủy ban nghiên cứu canh nông, kỹ nghệ và thương mại của Trung Kỳ và Bắc Kỳ. Ở Sài Gòn, năm 1901 xuất hiện tờ báo bằng chữ quốc ngữ là tờ Nông cổ mín đàm do Canavaggio sáng lập, về sau được điều hành bởi Lương Khắc Ninh, Trần Chánh Chiếu. Đây là một tờ báo ra ngày thứ 5 hàng tuần, chú trọng tới canh nông, thương mại và kể cả kỹ nghệ, tới giá cả lúa gạo, cao su, cà phê và trà, vốn là mối quan tâm của giới điền chủ bản xứ (Trần Hữu Quang, 2006, tr.206).

[2]     Các tờ thông tin kinh tế chuyên biệt: Nhật báo tỉnh (Le Moniteur des Provinces, 1905 - 1912), Nam kỳ Kinh tế báo (1920 - 1924), Canh nông luận (1929 - 1931), Phòng Canh nông Tam kỳ Tạp chí (1933 - 1934), tờ Công Thương (1935), tờ Tuần báo Nông Công Thương (1936 - 1944), Việt Nam Thương mại Kỹ nghệ (1938 - 1939),...

 

Tư tưởng về phát triển kinh tế Quốc gia  trên Nam Phong Tạp Chí (1917-1934)

______________________________________________________________________
Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ IV với chủ đề Những vấn đề giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam trong thế giới ngày nay
NXB: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 (từ  trang 1315 đến trang 1321)