Huỳnh Vĩnh Phúc 
Tiến sĩ, Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ.
Nguyễn Thị Kim Phượng
Tiến sĩ, Trường Đại học KHXH & NV, ĐHQG-HCM.
Morimoto Taisei
Sinh viên, Đại học Osaka Nhật Bản.

  1. Vận động nữ quyền tại Trung Quốc và Nhật Bản trong bối cảnh chuyển biến từ truyền thống sang hiện đại của Đông Á cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
    • Vận động nữ quyền tại Trung Quốc

Nửa cuối thế kỷ XIX, các nhà tư tưởng Trung Quốc Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, Đàm Tự Đồng, Nghiêm Phục sau khi tiếp thu tư tưởng “Nhân quyền thiên phú” (天赋人权) của Phương Tây đã dùng tư tưởng này để quan sát và phân tích vấn đề phụ nữ của Trung Quốc, làm nảy sinh những tư tưởng nam nữ bình đẳng mang màu sắc lý tính. Khang Hữu Vi trong Đại đồng thư (大同书) viết rằng: con người do trời sinh ra có thân thể tất có quyền, người xâm phạm quyền đó là xâm phạm thiên quyền, người bỏ quyền đó là người mất thiên chức. Nam và nữ tuy thân thể khác nhau, nhưng cũng đồng là quốc dân, do đó mỗi bên đều có nhân quyền: tự lập, tự chủ, tự do, và nam nữ bình đẳng là điều kiện để thực hiện thế giới đại đồng (Hà Lê Bình (1997): 85).

Đàm Tự Đồng trong tác phẩm Nhân học (仁学) cho rằng trên dưới bình đẳng, nam nữ bình đẳng, ông cực lực phản đối lễ giáo trọng nam khinh nữ, cho đó là thể chế hung bạo và vô lý (Hà Lê Bình (1997): 86). Năm 1896 Lương Khải Siêu viết Luận nữ học (論女學) xem việc giáo dục phụ nữ như là một bộ phận quan trọng trong chủ trương khai dân trí để chấn hưng đất nước của ông. Ngày 27/08/1898 trên tờ Nữ học báo (女学报) số 5, Vương Xuân Lâm (王春林) đăng bài “Luận về quyền bình đẳng nam nữ” (男女平等论), công khai đề xuất chủ trương nam nữ bình đẳng, không biệt cao quý, thấp hèn, giàu nghèo đều tự nhiên có sự bình đẳng (Hà Lê Bình (1997): 86).

Vận động nữ quyền Việt Nam đầu thế kỷ xx trong bối cảnh vận động nữ quyền tại Trung Quốc và Nhật Bản đương thời

__________________________________________________________________

Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ IV với chủ đề Những vấn đề giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam trong thế giới ngày nay

NXB: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 (từ  trang 724 đến trang 735)