Nguyễn Ngọc Thơ *

  1. Đặt vấn đề

Cho đến nay vấn đề môi trường không còn là một hiện tượng cục bộ của riêng cộng đồng quốc gia – dân tộc nào, mà đã trở thành một vấn nạn chung của nhân loại. Các nhà lập pháp, chính trị gia, các nhà khoa học môi trường và cộng đồng dân cư tiến bộ trên thế giới không ngừng nhận thức và chung tay hành động vì môi trường. Tuy nhiên, để nhận thức và hành động có nền tảng lý luận và phương pháp tiếp cận thực sự, thế giới cần có những kiến giải hàn lâm về môi trường và mối quan hệ con người với môi trường. Hầu hết các nền văn hóa lớn của thế giới đều dành những phần nội dung khá quan trọng trong truyền thống triết học, tôn giáo – tín ngưỡng và phong tục để phản ánh đều này, song cái chung nhất vẫn là quan điểm ‘con người làm trung tâm’ (anthropocentrism), chính vì thế thế chủ động luôn đặt vào tay con người.

Thế giới hôm nay đang dần chuyển dịch sâu hơn vào trào lưu hậu hiện đại, khi mà chủ nghĩa hậu nhân văn ngày càng trở nên phổ biến, các quan điểm phê bình sinh thái ngày càng sâu rộng hơn thì xuất hiện không ít các trường phái triết học mới với chủ trương ‘cổ vi kim dụng’, đã tiến hành phân tích, diễn giải và tái diễn giải triết học nhân sinh dưới góc nhìn hậu nhân văn. Quan điểm ‘nhân vũ luận’ (人宇論, ‘anthropocosmology’/‘anthropocosmic’ vision) trong trào lưu Nho giáo mới thế kỷ XX-XXI (New Confucianism) là một trường hợp điển hình.

 

*     Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM; Học giả nghiên cứu tại Asia Center, Harvard University (2018-2019).

“Nhân Vũ Luận” nho giáo mới và thực tiễn ở Việt nam

______________________________________________________

Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ IV với chủ đề Những vấn đề giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam trong thế giới ngày nay
NXB: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 (từ  trang 868 đến trang 891)