Nguyễn Thanh Phong*

  1. Dẫn nhập

Trung Quốc và Việt Nam có mối quan hệ giao lưu sách vở từ rất lâu đời. Thời điểm sớm nhất được biết đến hiện nay là dưới thời Tam Quốc, Sĩ Nhiếp được Ngô vương sai sang xây dựng nền học thuật trên đất Giao Châu, trí thức học sĩ phương Bắc cũng thường xuyên lui tới, có lẽ từ lúc này sách vở Trung Quốc bắt đầu được truyền rộng đến miền Bắc Việt Nam. Trải qua suốt ngàn năm Bắc thuộc, dù tư liệu ghi chép lưu lại đến nay không nhiều, nhưng chắc chắc rằng nhiều sách vở của tam giáo Nho - Phật - Đạo, quan trọng nhất là sách vở Phật giáo, vào những thời điểm hưng hịnh của Phật giáo Trung Hoa, đã liên tục được truyền đến Giao Châu, hoặc được các tăng sinh du học mang về, góp phần bồi huấn lớp tăng sĩ trí thức ít ỏi trong nước đương thời.

*     Thạc sĩ, Đại học An Giang.

Nguyễn Mạnh Sơn*

MỞ ĐẦU

Bàn về thân thế và sự nghiệp của Trần Kinh Hòa, trước đây đã có nhiều bài viết đáng chú ý của Léon Vandermeersch (Léon Vandermeersch, 1996, tr.10-17), của Đoàn Khoách sưu tập (Đoàn Khoách, 1997, tr.92-105), hay gần đây nhất có bài viết của Nguyễn Văn Đăng (Nguyễn Văn Đăng, 2012, tr.107-118). Bài viết này chúng tôi sẽ không bàn lại những vấn đề đó. Tuy nhiên, để góp thêm một quan điểm trong việc tìm hiểu về cuộc đời nghiên cứu của Trần Kinh Hòa, chúng tôi cho rằng có ba thời điểm cần đặc biệt lưu tâm: Thứ nhất , thời điểm Trần Kinh Hòa học tại Đại học Keio, chịu ảnh hưởng từ giáo sư Matsumoto Nobuhiro - được xem là nhân vật tiên phong trong nghiên cứu về Việt Nam tại Nhật Bản với rất nhiều khảo cứu đáng chú ý và có giá trị về lịch sử và thư tịch Hán Nôm Việt Nam.

Nguyễn Chí Hòa*

  1. Đặt vấn đề

Ngành Việt Nam học chính thức xuất hiện ở Việt Nam vào năm 2002 dưới sự cho phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ngành Việt Nam học đã có mặt trên 76 trường đại học và cao đẳng trên toàn quốc. Ngành Việt Nam học tuy là một ngành mới nhưng đã có nhiều thành công đáng kể; việc thành lập viện nghiên cứu của riêng mình hay những diễn đàn thảo luận về chuyên môn, các hội thảo quốc tế về Việt Nam học, các cuộc trao đổi học thuật thường niên là cơ sở ban đầu cho sự phát triển vững mạnh của ngành. Ở nước ngoài, ngành Việt Nam học và tiếng Việt xuất hiện ở nhiều trường đại học lớn.

*     Phó Giáo sư.Tiến sĩ, Khoa Việt Nam học và Tiếng Việt, Trường ĐH KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội

Luo Ching-Wen (La Cảnh Văn)

1. Mở đầu

Trước đây, khi tiến hành nghiên cứu về văn hóa, lịch sử, địa lý hoặc vấn đề về người Hoa, Hoa Kiều khu vực Đông Nam Á, chúng ta thường phải đối mặt với thực tế tư liệu tản mát khắp nơi, khó thu thập, các tư liệu dịch không đầy đủ. Nhưng cũng nhờ vậy đã kích thích các học giả tiến hành sưu tập, chỉnh lý, khảo cứu, phiên dịch các tư liệu liên quan, từ đó, tạo nên cơ sở tư liệu vững chắc khi muốn nghiên cứu về văn tự, ngôn ngữ, văn sử, địa lý, tư liệu chữ Hán, văn học chữ Hán tại khu vực Đông Nam Á.

    Assistant Professor, Department of Chinese Literature, National Sun Yat-sen University (Đại học Trung Sơn Đài Loan).

Lê Quang Trường*

Phan Bội Châu (1867-1940), nhà hoạt động cách mạng, một tác gia văn học và là nhà nghiên cứu văn hoá của Việt Nam thời cận hiện đại. Vì vậy nhiều bài viết trong nước và ngoài nước nghiên cứu về Phan Bội Châu với tư cách là nhà hoạt động cách mạng, nhà tư tưởng, hay một tác gia văn học và nhà nghiên cứu văn hóa. Trong nước, có thể kể đến những công trình bài viết của các giáo sư, nhà nghiên cứu Chương Thâu, Trần Nghĩa, Ngô Anh Minh, Tôn Quang Phiệt, Đặng Thái Mai, Trần Huy Liệu,…Ở nước ngoài, riêng với các học giả Trung Quốc cũng có một số bài nghiên cứu tìm hiểu về Phan Bội Châu. Bài viết này bước đầu giới thiệu tổng quan những công trình tiêu biểu của học giới Trung Quốc hiện đại từ nhiều góc nhìn trên nhiều phương diện để nghiên cứu về Phan Bội Châu, nhằm cung cấp thêm tư liệu tham khảo cho những ai quan tâm.

Huỳnh Quán Chi*

Nguyễn Thị Mỹ Hạnh**

Ngoài việc được biết đến như tác giả của những công trình: Thế giới truyện Nôm (NXB Văn hóa - EFEO,1998), Tranh dân gian Việt Nam (NXB Văn hóa - Văn nghệ, 2017),… được xuất bản ở Việt Nam gần đây, Maurice Durand còn là nhà Việt Nam học có nhiều đóng góp với hàng loạt tác phẩm bằng tiếng Pháp:

*     Tiến sĩ Huỳnh Quán Chi, Trường Đại học Tiền Giang.

**   Thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Trường Đại học Tiền Giang.

Hồ Khánh Vân

  1. Địa vị đặc biệt của nữ giới Việt Nam trong xã hội nông nghiệp truyền thống

Trong nhiều tài liệu, người nước ngoài, bao gồm cả các học giả, thường đưa ra nhận định nữ giới Việt Nam có địa vị đặc biệt, khác lạ so với các nước trong khu vực châu Á, có thể tạm gọi là trạng thái lưỡng vị (double-position).

Dương Ngọc Dũng

Năm 1991, lần đầu tiên tôi có cơ hội tiếp xúc với ngành Việt Nam học khi đảm nhiệm công tác phiên dịch trong Hội nghị “Tìm hiểu viễn cảnh lịch sử Việt Nam” được tổ chức tại Văn phòng 2 Bộ Đại học. Trong số bốn mươi giáo sư Mỹ, có sự hiện diện của Keith Taylor, một nhà sử học nổi tiếng chuyên về lịch sử Việt Nam, tác giả của Sự khai sinh nước Việt (The Birth of Vietnam).