Nguyễn Thị Ngọc Hân*

  1. Đặt vấn đề

“Cấu trúc Đề - Thuyết là một thuộc tính của câu với tính cách là sự thể hiện của một hành động nhận định (hay hành động mệnh đề - propositional act) chứ không phải là của phát ngôn với tính cách là một hành động giao tiếp giữa những người nói cụ thể, trong một tình huống cụ thể. Cấu trúc Đề - Thuyết, được đánh dấu hoặc có thể được đánh dấu bằng thìlà, trong tình huống phát ngôn nào cũng vẫn y nguyên” (Cao Xuân Hạo, 1999, tr.426). Thể hiện hành động nhận định về một sự tình nào đó bằng cấu trúc Đề - Thuyết có thể là đơn giản với người nói thứ tiếng này nhưng lại khá phức tạp với người nói thứ tiếng khác, đặc biệt với những sinh viên Hàn Quốc học tiếng Việt.

Trên đại thể, mặc dù có sự gần gũi nào đó giữa ngôn ngữ Đề - Thuyết với ngôn ngữ thuộc loại hình thiên chủ đề, như tiếng Hàn chẳng hạn, người sử dụng ngôn ngữ như vừa nêu vẫn có thể gặp một số trở ngại khi trình bày, sắp xếp trật tự cú pháp của câu tiếng Việt. Vấn đề là làm thế nào để dạng thức được đưa ra có sự tương hợp về nghĩa, về logic ngôn từ giữa các thành phần câu, cụ thể là giữa Đề và Thuyết, và ngay cả trong nội bộ của từng thành phần. Qua đó, có khả năng tránh được những thiếu sót dẫn đến sự lệch lạc hoặc làm lỏng lẻo cấu trúc cú pháp, cấu trúc nghĩa và cấu trúc dụng pháp của câu/mệnh đề. Nhìn từ bài viết của sinh viên Hàn Quốc học tiếng Việt có thể bắt gặp những câu đại loại như:

*     Tiến sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM.


Cấu trúc cú pháp câu tiếng Việt  nhìn từ bài viết của sinh viên Hàn Quốc

____________________________________________________________________________
Nguồn: Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế Việt Nam học lần thứ IV với chủ đề Những vấn đề giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam trong thế giới ngày nay
NXB: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 (từ  trang 497 đến trang 506)